Saga Greiningar- og rgjafarstvar

Saga Greiningar og rgjafarstvar

Greiningar- og rgjafarst rkisins sr nokkra forsgu sem er samtvinnu run srkennslumlum og barttu foreldra og fagflks fyrir bttri jnustu gu fatlara barna. Rekja m essa barttu til sjunda ratugarins en rauir hundar hfu herja hr landi 1963 og af eim skum fddust um 30 heyrnarskert brn. eim hpi voru einnig fjlftlu brn en skla- og jnusturri skorti alveg. ri 1970 skipai menntamlaruneyti nefnd sem fjalla tti um kennslu heyrnarskertra. Tillgur hennar voru nokku rttkar og geru r fyrir mist sem annast tti jnustu vi brn me mis roskaafbrigi. Starfsemin skyldi fela sr tti eins og spjaldskrrger, sjkdmsgreiningu framkvmda af teymi srfringa, umsjn me uppeldi og kennslu, rgjf til foreldra, kennara og nemenda, eftirvernd og flagsrgjf auk leikfangasafns sem lta myndi foreldrum og forsklastofnunum t roskandi leikfng og kennsluggn. greinarger sem fylgdi tillgum nefndarinnar kom fram a sjnarmi a ar sem heyrnarskert brn vru f vri hagkvmt a srkennslumistin sinnti strri hpi barna a v er tki til greiningar, rgjafar og uppeldiseftirlits.

Fagflk r rum heilbrigissttta lt sig einnig vara mlefni fatlara barna essum tma. Svar Halldrsson barnalknir var einn eirra. Svar samt fleirum rsti rbtur og janar 1971 stofnai heilbrigisrherra nefnd er semja skyldi tillgur mlinu. Nefndin skilai yfirliti yfir fjlda fjlfatlara barna og geri meal annars tlun um stofnun dagskla fyrir 15 nemendur. Veturinn 1972-73 var komi ft skla fyrir fjlftlu brn fyrst gamla Heyrnleysingjasklanum vi Stakkholt en veturinn eftir fluttust brnin skla Styrktarflags lamara og fatlara Reykjadal. Vandi fjlfatlara barna undir sklaaldri var enn leystur. Foreldraflag var stofna og fyrir samstillt tak foreldra og fagflks var dagheimili Bjarkarhl sett laggirnar og hfst ar starfsemi nvember 1973. ar var einnig gistiastaa fyrir brn og foreldra af landsbygginni auk Leikjlfunarstvar sem segja m a markai upphafi a leikfangasafni athugunar- og greiningardeildarinnar Kjarvalshsi og sar Greiningar- og rgjafarstvar rkisins.

tt mislegt hafi unnist essum rum tti mrgum kerfi heldur seinvirkt. Virunefnd runeyta menntamla, heilbrigismla og Reykjavkurborgar skilai af sr tarlegum tillgum sem leiddu til byggingar Hfaskla sem sar var skjuhlarskli. Tillgur virunefndarinnar mrkuu tmamt v ar var a finna hugmyndir a Greiningar- og rgjafarst sem sinna tti landinu llu. Tillgurnar vruu grunntti sem enn m finna nverandi starfsemi m.a. verfaglega teymisvinnu. fram ruust hugmyndir og tillgur sem lutu a framtarskipulagi starfsemi fyrir fjlftlu brn. S rammi einkenndi starfsemi sem sar var sett laggirnar Kjarvalshsi.

Athugunar- og greiningardeild

Segja m a athugunar- og greiningardeildin Kjarvalshsi hafi veri formlega stofnu september 1975. essum tma var engin sto fyrir starfseminni lgum ea reglugerum heldur byggist hn kvrun stjrnvalda, a frumkvi menntamlaruneytisins um a hefja starfi. Kjarvalshsi fr bi fram greiningar- og meferarvinna fyrir ftlu brn auk ess sem leikfangasafni var snar ttur starfseminni. Byggt var regluger um srkennslu sem sett var 1977 en lg um asto vi roskahefta tku ekki gildi fyrr en 1. janar 1980. 10 gr. eirra laga var kvei srstaklega um Greiningarst rkisins og fyrsta sinn skilgreint hvernig stofnun af essu tagi skyldi starfa.Undirbningur hfst egar febrar 1980. a kom hlut Margrtar Margeirsdttur flagsrgjafa og yfirmanns deildar um mlefni ryrkja og roskaheftra innan flagsmlaruneytisins a leia vinnuna. egar var ljst a Kjarvalshs urfti auki rmi og a skilgreina yri fljtt hvenr og hvernig a tki vi hlutverki greiningarstvarinnar eins og henni var lst lgunum. rsbyrjun 1981 fkk flagsmlaruneyti l undir vntanlega nbyggingu sem hsa skyldi Greiningarst rkisins. Mli fr allt bistu vegna umrna um annars vegar rttmti stofnunar af essu tagi og hins vegar um byggingu hss fyrir starfsemina. Allnokkrar deilur ruust varandi etta ml innan stjrnkerfis og meal fagflks sem leiddu til ess a bistaan vari allt til rsins 1983. Umsvif starfseminnar Kjarvalshsi margflduust en stugildum fjlgai ltt og hsni var lngu sprungi. Starfsflk og foreldrar fatlara barna sem biu jnustu voru orin langreytt standinu.

Lg um mlefni fatlara

Samkvmt samykkt Sameinuu janna var ri 1981 aljlegt r fatlara og kva rkisstjrn snemma v ri a setja endurskoun gildandi lgum og reglugerum um mlefni fatlara forgang. Frumvarp sem fl meal annars sr heildarskipulag um jnustu hins opinbera vi fatla flk. Frumvarpi var a lgum ma 1983 og tku au gildi 1. janar ri eftir. 16. gr. laganna var srstaklega fjalla um Greiningar- og rgjafarst rkisins og kvei um a rki skyldi starfrkja eina aal greiningar- og rgjafarst er heyri undir flagsmlaruneyti. Lgunum fylgdi brabirgakvi sem fl sr skipan nefndar er leggja skyldi tillgur fyrir Alingi um framtarskipan stofnunarinnar samrmi vi 16. grein laganna. Nefndin starfai tullega, skilai niurstum og lauk strfum vori 1984. Meal annars var lagt til a deildinni Kjarvalshsi yri breytt Greiningar- og rgjafarst rkisins og a byggt yri hsni vi Dalbraut Reykjavk samrmi vi fyrri tillgur fr 1981. Nefnin vann einnig tarlega ttekt bygga upplsingum um fjlda fatlara landinu og tni fatlana. annig var unnt a gera tlanir um vntanlegan fjlda skjlstinga og umfang starfseminnar. Gert var r fyrir v a stofnunin myndi hafa afskipti af 3.5% hverjum rgangi 0-6 ra barna, auk ess sem tla mtti a 10% fatlara barna aldrinum 6-18 ra yrftu jnustu Greiningar- og rgjafarstvar a halda.

Flutt Kpavoginn

Stofnun Greiningar- og rgjafarstvar var a veruleika 1. janar 1986 og var Stefn J. Hreiarsson barnalknir og srfringur ftlunum barna rinn forstumaur. Ekki var af byggingu hss vi Dalbraut en stofnuninni fundinn staur a Digranesvegi 5 Kpavogi, hsi sem ur hsti Reiknistofu bankanna. Hsni var innrtta a nju og starfsemin flutti inn oktber 1988. Starfsflk essum tma var 21 talsins r rum missa faggreina s.s. lkna, slfringa, ijujlfa, sjkrajlfara, talmeinafringa, flagsrgjafa og roskajlfa auk lkna- og mttkuritara. Starfsemin skiptist gngudeild, srhfa athugunardeild og dagdeild ar sem brnin dvldu daglangt nokkrar vikur senn.Leikfangasafni var flugt og ni samstarf haft vi leikfangasfn og Svisskrifstofur mlefna fatlara landsbygginni. eirri meginstefnu var fylgt a efla gngudeildarstarfsemi til muna enda takt vi faglega ekkingu og run matstkja eim tma. N vihorf ruddu sr til rms ar sem rkari hersla var lg a afla upplsinga fr foreldrum og rum eim sem voru nrumhverfi barnanna. annig voru fleiri upplsingasprettur nttar til ess a meta roska, frni og astur barnanna. janar 1997 fl flagsmlaruneyti Greiningar- og rgjafarst a sinna greiningu vegna barna me einhverfu en fyrir ann tma hafi slk jnusta einnig veri veitt Barna- og unglingagedeild Landsptala.

Breytingar skipulagi og n lg

Um mitt r 1997 voru gerar rttkar breytingar skipulagi starfsemi Greiningar- og rgjafarstvar. sta deilda voru sett laggirnar teymi sem sinntu tilteknum svium fatlana svonefnd fagsvi sem voru til a byrja me fjgur talsins en var fkka rj nokkrum rum sar: Fagsvi einhverfu, fagsvi hreyfi- og skynhamlana og fagsvi roskahamlana. Samhlia essum breytingum voru athugunardeildir lagar niur og eingngu byggt gngudeildarforminu. Breytingarnar stuluu a aukinni srhfingu rgjf og greiningu fatlara barna. Starfsemin raist og efldist nstu rin og stugildum fjlgai nokku takt vi runina. mars 2003 voru Alingi samykkt lg um Greiningar- og rgjafarst rkisins og luust au gildi 1. jn a r. Jafnframt fll 16. gr. laga um mlefni fatlara fr 1992 r gildi. lgunum er m.a. kvei um markmi, hlutverk og eftirfylgd vegna barna me alvarlegar roskaraskanir sem leitt geta til ftlunar. Allt fr upphafi athugunar- og greiningardeildarinnar Kjarvalshsi hafi veri lg hersla a sinna jnustu vi brn forsklaaldri. Aukin ekking roskarskunum barna, gildi kennslu og jlfunar og meiri krfur um btta jnustu samflaginu leiddi til ess a eftirspurn eftir jnustu vi eldri brn var sfellt meiri. Sasta ratug hefur v ori mikil aukning tilvsunum Greiningar- og rgjafarst og ri 2003 voru r alls 217, en 341 ri 2010. Mesta aukningin tilvsunum var vegna barna me raskanir einhverfurfi. Langflestar tilvsanir eru fr srfrijnustu sveitarflaganna um leik- og grunnskla. tt starfsflki stofnunarinnar hafi fjlga tluvert fr upphafi hlst s fjlgun ekki hendur vi tilvsanastreymi og bi eftir jnustu jkst. a var v lttir fyrir stofnunina vori 2007 egar verandi flagsmlarherra efndi til taks me srstkum fjrveitingum til a vinna bilistum. Rist var taksverkefni sem st yfir rin 2007-2009 og geri a a verkum a betra jafnvgi nist faglegri starfsemi. Skjlstingar Greiningar- og rgjafarstvar spanna n ll uppvaxtarrin og srhfing jnustu vi lka aldurshpa er stugri mtun. Rk hersla er lg samstarf vi tilvsendur og jnustuaila nrumhverfi barna me roskaraskanir og fjlskyldna eirra.

Uppbygging frslu og rannsknastarfs

Allt fr tmum deildarinnar Kjarvalsshsi hefur frsla og nmskeiahald skipa fastan sess starfseminni. Eins og ngildandi lg kvea um er Greiningar- og rgjafarst tla a sinna frslu og rannsknum auk beinnar jnustu. Undanfarin r hefur veri byggt upp flugt starf essum vettvangi. Mannaus- og upplsingasvi skipuleggur fjlda nmskeia ri hverju, sinnir vefstjrn heimasu auk samstarfs vi arar stofnanir og hagsmunasamtk um strri rstefnur. Str hluti starfsmanna sinnir frslu og kennslu nmskeium og vinnusmijum. Ennfremur eru starfandi fastar nefndir sem halda utan um frslu og upplsingamilun hverjum tma. Leitast er vi a tryggja a starfsflk stofnunarinnar fi tkifri til a skja nja ekkingu me tttku rstefnum innanlands og utan. Styrktarsjur Greiningarstvar til minningar um orstein Helga sgeirsson hefur einnig veri mikil hvatning og stutt dyggilega vi baki starfsflki. Starfsmenn hafa lagt stund frilegar rannsknir um rabil og markvisst er unni a v a auka hlut eirra Greiningar- og rgjafarst. Gerir hafa veri samningar vi hskla sem lta a samstarfi um rannsknir og kennslu hsklanemenda hr landi. Ennfremur er samstarf vi erlenda hskla og stofnanir. Nlega tk til starfa rannsknanefnd sem hefur a hlutverk a hvetja og styja sem hafa huga a stunda rannsknir er tengjast vifangsefnum stvarinnar.

Vorboinn ljfi

rlegar vorrstefnur Greiningar- og rgjafarstvar eru lngu ekkt str flru frslunnar. Fyrsta vornmskeii var haldi 1986 og fyrirmyndin stt til John Hopkins sjkrahssins Baltimore. Vorrstefnan er strsti vettvangur flks sem kemur a mlefnum barna me roskaraskanir hr landi. Vifangsefni r er sifri og samstarf ar sem m.a. verur fjalla um mannau jnustu vi fatlaa, samskipti fagflks innbyris, vi skjlstinga og fjlskyldur. Valdefling foreldra er einnig til umfjllunar. Erindi af msum toga vera flutt mlstofum auk ess sem veggspjld um verkefni og rannsknir eru til snis. tengslum vi rstefnuna verur haldinn rgjafadagur Greiningarst. Rgjafar hj srfrijnustu sveitarflaga sem sinna jnustu vi grunnsklanemendur vtt og breitt um landi stefna Kpavoginn, alls um 50 manns. Markmii er a fagflk hittist, ri og deili reynslu af samstarfi og jnustu vi sameiginlega skjlstinga. Viburur af essu tagi var fyrsta sinn haldinn sasta ri ar sem sjnum var beint a leiksklaaldrinum. Hann var vel sttur og ml manna a vel hefi til tekist.

Framtin

essum ratugum sem linir eru hafa ori miklar breytingar starfsemi Greiningar- og rgjafarstvar en s sn sem frumkvlarnir lgu upp me er leiarljsi enn ann dag dag. jnusta og starfsshttir stvarinnar eru stugri endurskoun og run. ekking roskarskunum og eim skorunum sem brn og fjlskyldur standa frammi fyrir hefur aukist gfurlega essum tma. Mikilvgi snemmtkrar hlutunar, ar sem gripi er inn me markvissum agerum til a hafa jkv hrif taugaroska og horfur fatlara barna er tvrtt. ekking og rannsknir hafa einnig snt fram hversu randi a er a brn og foreldrar njti stuningsrra sem eru fjlskyldumiu en jafnframt breytileg eftir aldri barns og rfum. Markmii til langs tma er vallt a auka frni, sjlfsti og lfsgi til framtar. Tryggja arf a barn og fjlskylda fi jnustu og stuning vi hfi nrumhverfi snu, a er vifangsefni samflagsins alls.Yfirfrsla flagslegrar jnustu fatlara fr rki til sveitarflaga felur sr n verkefni og margvsleg tkifri, skjlstingum til hagsbta.Til a draga r fordmum og stula a jkvum vihorfum gagnvart brnum me margbreytilegar arfir er nausynlegt a stunda rannsknir, veita hagnta frslu og vandaa upplsingamilun. fmennu slandi gegnir milgt jnustu- og ekkingarsetur eins og Greiningar- og rgjafarst stru hlutverki. Lykillinn a framrun jnustu og velfer skjlstinga er ni samstarf og tengsl vi foreldra og a ga fagflk sem starfar vettvangi.

Samantekt: ra Lesdttir ijujlfi, 2011.
Heimildir: sgeir Sigurgestsson (2002), fylgirit me rsskrslu, birt. rsskrsla Greiningarstvar (2009), birt. Heimasa Greiningarstvar (2011).

Greiningar- og rgjafarst rkisins
Digranesvegur 5 | 200 Kpavogur
Smi 510 8400 |Kennitala: 570380-0449

Skiptibor er opi virka daga:
fr kl. 8.30-12.00 og 13.00-15.00
Afgreislan er opin mn. - fim. kl. 8.30-12.00 og 13.00-16.00
Fstudaga lokar kl. 15.00

Staðsetning

Skru ig pstlistann hj okkur

Fáðu rafræn fréttabréf send á netfangið þitt

Svi