Óhefðbundnar tjáskiptaleiðir (AAC)

Óhefðbundnar tjáskiptaleiðir eru þær leiðir sem notaðar eru til tjáskipta aðrar en talmálið. Það getur átt við um svipbrigði, bendingar, látbragð, tákn sem byggja á hreyfingum handanna s.s táknmál heyrnarlausra og Tákn með tali (TMT), hlutbundin tákn/hluti og myndræn tákn s.s Blisstáknmálið og ýmiskonar myndir og myndakerfi s.s PCS (Picture Communication Symbols) og Pictogram.

Á ensku er stundum  talað um hreyfitáknin sem unaided communication og hluti og myndræn tákn sem aided communication. Með aidet communication er átt við að til þess að gera hluti og myndræn tákn aðgengileg til tjáskipta þarf að nota einhverskonar tjáskiptahjálpartæki. Það getur átt við um svokallaða „pappatækni“, s.s spjöld, og bækur og svo tæknileg tjáskiptahjálpartæki s.s tölvur og talvélar. Einnig getur þurft að styðjast við sérstakan bendibúnað s.s höfuðljós og sérútbúna rofa.

Óhefðbundin tjáskiptaleið getur komið í staðin fyrir talmálið eða sem uppbót með því talmáli sem fyrir er. Í sumum tilvikum er um varanlegt tjáskiptaform að ræða en stundum er aðeins um tímabundið ástand að ræða.

Orð og hugtök:

AAC – Augmentative and Alternative Communication. Óhefðbundnar tjáskiptaleiðir

ASK – Alternativ og supplerende kommunikasjon (norska).  Óhefðbundnar tjáskiptaleiðir       

AKK – Alternativ och kompletterende kommunikation (sænska). Óhefðbundnar tjáskiptaleiðir                                            

SAK – Støttet og alternativ kommunikation (danska). Óhefðbundnar tjáskiptaleiðir

ISAAC – International Society for Augmentative and alternative communication. Alþjóðleg samtök um óhefðbundnar tjáskiptaleiðir                         

Yfirfarið 7. desember 2010 / SGM